Hôm nay, 26 tháng 4-2011, đánh
dấu 25 năm xảy ra thảm hoạ nhà máy điện nguyên tử Chernobyl ở
Nga.
Hoạt động phản đối nhà máy điện hạt nhân gần
Unterweser,
thành phố phía Bắc của Đức Kleinensiel ngày 25
tháng tư 2011.
AFP photo
Trong khi đó, toàn thế giới đang
chú tâm theo dõi việc Nhật Bản giải quyết tai biến hạt nhân tại
nhà máy điện Fukushima do động đất và sóng thần hồi ngày 11
tháng 3 năm nay gây nên.
Nhân dịp này Tạp chí Khoa học-
Môi trường mời quí thính giả cùng nghe trình bày của chuyên gia
về điện hạt nhân kỳ cựu, tiến sĩ Nguyễn Khắc Nhẫn nói về những
vấn đề liên quan ngành năng lượng mà khi có sự cố thì dường như
vượt tầm kiểm soát của con người như hiện nay ở Fukushima và
trước đây ở Chernobyl.
Chernobyl và Fukushima
Gia Minh : Thưa GS, khi
xảy ra sự cố các lò phản ứng tại nhà máy điện Fukushima, người
ta liên hệ ngay đến thảm họa Chernobyl. Tuy nhiên lúc đầu độ
nguy hiểm chỉ được thông báo ở mức năm trên thang bảy bậc về tai
nạn hạt nhân; nhưng gần đây Nhật Bản nâng lên mức cao nhất bằng
Chernobyl. Vậy theo giáo sư hai thảm hoạ tại hai nơi đó có như
nhau hay không?
GS Nguyễn Khắc Nhẫn : Cơ
quan an toàn hạt nhân Nhật Bản (NISA), một tháng sau khi thảm
hoạ bắt đầu mới đánh giá lại mức độ nghiêm trọng của Fukushima
cho lên mức 7 cao nhất, như Chernobyl .
Trước hết cần biết thang độ INES
(International Nuclear Events Scale) là gì ? . INES do Cơ quan
Nguyên tử Quốc tế ( AIEA ) ban hành từ năm 1990, dựa trên kinh
nghiệm về cách phổ biến thông tin hạt nhân của Nhật và Pháp.
Hai nước này đã đặt nền tảng cho thang đo INES một năm sau tai
biến Chernobyl. Mục đích của AIEA không phải là để bảo vệ mà là
để trấn an phần nào dân chúng và cho họ có một ý niệm về tầm
quan trọng của sự cố. INES không phải là một dụng cụ khoa học
chính xác đo mức độ nguy hiểm một cách khách quan tuyệt đối.
Nó không cho phép ước lượng những
rủi ro và so sánh những sự cố giữa các nước và ở thời kỳ khác.
Có nhiều thay đổi từ khi INES ra đời. Góc nhìn cũng còn tùy ở
trong hay ngoài địa điểm nhà máy. Cũng vì những lý do trên mà cơ
quan an toàn Nhật Bản lúc đầu sắp Fukushima ở mức 4 để trấn an
dân chúng, sau đó cho lên mức năm như sự cố Three Mile Island,
mà tâm lò bị nóng chảy gần 50%.
Giáo sư Nguyễn Khắc Nhẫn
Lẽ
cố nhiên, hai thảm họa Chernobyl va Fukushima khác nhau về
phương diện lý do khoa học, kỹ thuật và cách diễn biến.
Lò số 4 Chernobyl, kiểu RBMK
(1000 MW) không có vỏ bọc lò (enceinte de confinement ) đang vận
hành thì bị hai tiếng nổ liên tiếp, sáng sớm ngày 26-4-1986, vì
nhân viên không áp dụng quy tắc căn bản, đã tách rời hệ thống
làm lạnh và một số hiệu báo động cần thiết trong một thí nghiệm.
Vụ nổ khí hydro kinh hồn đã làm tung ba nắp đậy (dalle) bê tông
nặng trên 1200 tấn và đã cho bay lên cao hơn 1 km những hạt bụi,
vô cùng nguy hiểm, kết quả của quá trình phân hạch, tạo nên đám
mây phóng xạ Chernobyl, sau vài ngày, tuỳ theo hướng gió, lan
tràn trên thế giới, từ Âu Châu, đến Ấn Độ, Trung Quốc...
Trong suốt 10 ngày tâm lò với 192
tấn nhiên liệu với hằng trăm tấn graphite (chất điều độ –
moderateur) bị hoàn toàn nóng chảy.
Ở Fukushima, ngày 11-3-2011, trận
động đất hết sức lớn (8,9 ° Richter) theo sau một tsunami ồ ạt
cao trên 10 m (có nơi lên đến 23 m) đã làm tê liệt hệ thống làm
lạnh. Khác với Chernobyl, chất điều độ ở Fukushima là nước,
không có graphite chảy. Cũng rất may là các lò Fukushima tự động
ngưng vận hành. Nên biết rằng kiểu lò BWR (Boiled Water Reactor)
ở Fukushima chỉ có một hệ thống làm lạnh thay vì 2 như ở các lò
PWR (Pressurized Water Reactor). Tổng công suất của 6 lò
Fukushima lên đến 4680 MW, gần 5 lần công suất lò Chernobyl.
Tình hình biến chuyển rất nhanh. 3 tâm lò bị nóng chảy (77% va
33%), 2 hỏa hoạn ở hồ chứa nước (piscine) và 5 vụ nổ khí hydro.
Số nhiên liệu, dãy phóng xạ, tích
trữ nước trong các hồ nước bị rạn nứt, bằng 4 lần số nhiên liệu
trong các lò. Đặc biệt, lò số 3 có 32 bó nhiên liệu MOX, rất
nguy hiểm, vì có plutonium. Ngay 26-3 TEPCO hết sức lo sợ vì ở
lò 3, khối macma nhiên liệu và kim loại nóng chảy (corium 2200°
- 2500°) có thể làm thủng lò và cái đáy bê tông (radier) ở dưới
lò, dày 8 m.
Hết bơm nước biển vào các lò và
hồ nước trong nhiều ngày liên tiếp, thì nay TEPCO bơm azote vào
các lò 1-2- 3 để ngăn cản vụ nổ khí hydro. Lẽ cố nhiên đất và
nước biển trong vùng nhà máy bị ô nhiễm trầm trọng. TEPCO có vẻ
lạc quan khi tuyên bố rằng tình hình sẽ ổn định trong vòng 9
tháng tới !
Theo TEPCO luồng phóng xạ thải ra
biển hiện nay từ Fukushima chỉ bằng 10% lượng thải ra từ
Chernobyl, nhưng trong tương lai có thể đảo ngược lại.
Theo Viện Hàn lâm Khoa học New
York, có 2 triệu nạn nhân vì Chernobyl, trong số đó có gần
600.000 đến 800.000 liquidateurs đã hy sinh tính mạng bị tàn phế
suốt đời. AIEA và lobby hạt nhân đưa ra những con số 100 lần ít
hơn. Tại sao ? Sau 25 năm, Chernobyl vẫn còn nguy hiểm. Ngày
19-4 vừa qua, ở Kiev đã khai mạc một hội nghị quốc tế để tìm
nguồn tài chính cho việc xây dựng quan tài thứ hai (sarcophage)
mà chi phí cần thiết đã lên đến 1,54 tỷ dola. Còn thiếu cả thảy
740 triệu, trong số này có 140 triệu dành cho việc xây cất nhà
chứa nhiên liệu đã sử dụng ở các lò của nhà máy Chernobyl.
Quan tài số 2 này, cao 110 m ,
dài 164 m , rộng 257m và nặng 30.000 tấn sẽ hoàn thành năm 2015
và sẽ sống lâu một thế kỷ thôi, có nghiã sau đó, con cháu chúng
ta sẽ phải quyên tiền xây cất quan tài thứ 3 và các thế hệ khác
cũng phải tiếp tục làm tròn bổn phận để chặn phóng xạ ra ngoài.
(Đừng quên rằng chu kỳ giảm một nửa phóng xạ của Plutonium là
240 thế kỷ!) Quan tài số 1 xây dựng cấp tốc, cẩu thả, đã rạn nứt
hư hỏng nhiều nơi từ mấy năm nay.
Không lò nào an toàn tuyệt đối
Bức vẽ trên tường trong
"thành phố ma" Pripyat
gần lò phản ứng hạt nhân thứ
tư tại nhà máy điện hạt nhân Chernobyl cũ
hôm 04/4/2011. AFP photo
Gia Minh:Hai nhà máy ở hai nơi có công nghệ khác nhau, thế nhưng mức
độ khi xảy ra thảm hoạ vẫn rất nguy hiểm. Cơ quan chức năng ở
những nơi xảy ra thảm hoạ có trấn an dân chúng, rồi những nơi
muốn phát triển loại năng lượng này cũng hưá hẹn công nghệ tiên
tiến sẽ loại trừ thảm hoạ, vậy theo ông có thể tin cậy vào mức
an toàn được cho là tuyệt đối như hứa hẹn hay không?
GS Nguyễn Khắc Nhẫn : Anh
cũng thừa biết là chẳng có lò nào tuyệt đối an toàn. Các công ty
và lobby hạt nhân quốc tế hứa hẹn hão huyền, ru ngủ các nước
đang phát triển như Việt Nam, không ngoài mục đích bán cho kỳ
được những lò họ sản xuất ra. Nếu cứ tiếp tục nhẹ dạ, nghe lọt
tai luận điệu tuyên truyền của họ, thì sớm muộn bao thảm họa
khác cũng tuần tự diễn ra.
Từ lâu nhiều chính phủ và chuyên
gia đã khẳng định là các lò Âu Mỹ hay Nhật bản hết sức an toàn
nhờ sự hiện diện của vỏ bọc lò (enceinte de confinement) trong
nhà máy điện hạt nhân. Pháp thì quá tin tưởng vào lò thế hệ 3
EPR (uropean Pressurized Reactor hoac Evolutionary Power
Reactor) 1600 MW. Hiện nay có 4 lò EPR đang được xây cất : 1 ở
Finlande (Olkiluoto) trễ hơn 3 năm trời vẫn chưa xong, 1 ở Pháp
(Flamanville) cũng bị trễ, 2 ở Trung Quốc (Taishan).
Lẽ cố nhiên, lò thế hệ 3 hay 3+ ,
trên lý thuyết an toàn hơn lò thế hệ 2 hay 2+ . Nhưng lò thế hệ
3 nào đi nữa, hết sức đắt tiền (trên 3 ty euros), cũng chỉ là
một kiểu lò tiến hoá (evolutionnaire) vừa dựa trên kinh nghiệm
lò thế hệ 2, vừa được bổ sung, nhờ tiến bộ khoa học, chứ không
phải là loại lò cách mạng, hoàn toàn đổi mới. Ví dụ lò Fukushima
áp dụng nguyên lý an toàn chủ động (Active Safety Features) cần
nguồn điện cấp cứu Diesel (bị tê liệt ở Nhật bản) cho hệ thống
làm lạnh. Loại lò nào có hệ thống làm lạnh (dư thừa - redondant)
vẫn cần có điện mới chạy được thì cũng không thể gọi là an toàn.
Các chuyên gia thường tuyên bố
xác suất một biến cố lớn có thể xảy ra là 1 trên 1 triệu. Nhưng
Chernobyl và Fukushima diễn ra lúc tổng số lò trên toàn cầu chưa
quá 300 hay 440.
Càng rườm rà bao nhiêu càng khó
khai thác bấy nhiêu. Đem theo bốn bánh secours trên xe, cũng
không ảo đảm sẽ đến nơi đến chốn được, vì cả bốn bánh có thể bị
đinh đâm thủng cùng một lúc, nếu người ta cố ý rải đinh khắp xa
lộ. Toyota, nổi tiếng thế giới, mà gần đây, phải thu hồi hằng
triệu xe để điều chỉnh những thiếu sót không ngờ có thể xảy ra.
Lò thế hệ 3 AP 1000 của
Westinghouse áp dụng nguyên lý an toàn thụ động có bảo đảm hơn
không ? Với lò EPR, dùng uranium làm giàu đến 5% và nhiên liệu
MOX (nguy hiểm hơn) sẽ có 4 hệ thống an toàn độc lập, một
cendrier xây dưới lò để đón nhận tâm lò, nếu bị nóng chảy và có
thể chịu đựng sức mạnh của một máy bay lớn rơi xuống nhà máy.
Xây trước để đề phòng, một cendrier như thế có nghĩa là tâm lò
thế hệ 3 vẫn có thể bị nóng chảy. Và nếu có phóng xạ lan tràn
trong vỏ bọc lò dày 2 hay 3 lớp bê tông nhiều mét đi nữa thì
nhốt chất phóng xạ được bao nhiêu thế kỷ mà vẫn không có vấn đề
?
Sau Fukushima, nhiều yếu tố căn
bản và định đề (postulats) sẽ phải duyệt lại.
Đối với những lò thế hệ 4, sẽ
xuất hiệu sau 2030-2035 cũng không ai dám bảo đảm tuyệt đối an
toàn đâu. Nhược điểm quan trọng cần biết của các lò là rất khó
ngưng cấp tốc các lò đang vận hành, một khi phản ứng dây chuyền
hạt nhân đang tung hoành.
Vấn đề an toàn không phải lệ
thuộc vào máy móc mà thôi. Chủ yếu vẫn là ở con người, cần có
trình độ, tinh thần kỷ luật, lương tâm nhà nghề, phương pháp làm
việc, đủ sức bình tĩnh đối phó với mọi tình huống. Có ai tưởng
tượng được rằng nhân viên vận hành ở Chernobyl, đã cố tình gỡ bỏ
hệ thống làm lạnh qua một bên trong lúc lò máy đang chạy.
Các chuyên gia thường tuyên bố
xác suất một biến cố lớn có thể xảy ra là 1 trên 1 triệu. Nhưng
Chernobyl và Fukushima diễn ra lúc tổng số lò trên toàn cầu chưa
quá 300 hay 440. Xác suất trúng số độc đắc Euroloto hàng tuần ở
Âu Châu là 1 trên 75 triệu, thế mà vẫn có người trúng (lẽ cố
nhiên có hằng triệu người mua vé).
Fukushima thay đổi tương lai
ngành điện?
Gia Minh :Nhiều nước
trên thế giơí như Đức ở Châu Âu, rồi Ấn Độ ở Châu Á... sau khi
xảy ra tai biến ở Fukushima có cho biết sẽ xem xét lại kế hoạch
điện nguyên tử của họ; trong khi đó một số nước khác như Việt
Nam vẫn khăng khăng sẽ triển khai điện hạt nhân vì họ bảo đảm
được vấn đề an toàn; theo ông trong tình hình thực tế đã xảy ra
tác động ra sao đến tương lai của ngành điện hạt nhân trên thế
giơí?
GS Nguyễn Khắc Nhẫn: Từ
khi Three Mile Island xảy ra ngày 28-3-1979 đế nay đã 32 năm
trời mà Mỹ vẫn không xây cất thêm một nhà máy điện hạt nhân nào
khác. 25 năm sau Chernobyl, số lò trên thế giới vẫn không tăng
là bao, 34 nuớc chia nhau khai thác khoảng 440 lò, vì sự chống
đối và nghi ngờ của dư luận còn mạnh.
Tỷ lệ điện hạt nhân so với tổng
sản lượng toàn cầu là 15% tương đương với tỷ lệ thuỷ điện. Và tỷ
lệ năng lượng hạt nhân so với tổng kết nhu cầu thế giới về
nguồn năng lượng sơ cấp ( energie primare ) bao gồm tất cả các
nguồn năng lượng hoá thạch, là rất thấp. Con số này sẽ không
thay đổi bao nhiêm đến chân trời 2030-2040. Nói như vậy có nghiã
là nếu phải bỏ điện hạt nhân thì nhân loại cũng sẽ tìm ra được
chiến lược thay thế, không có gì khó lắm, trái với lý luận xuyên
tạc, không đứng vững của lobby hạt nhân.
Dư luận thế giới ít hoang mang lo
sợ lúc xảy ra tai biến Chernobyl so với Fukushima . Điều ấy cũng
dễ hiểu vì trong sáu tuần liên tiếp, mỗi giờ đều có tin tức của
Fukushima qua các đài truyền hình, đài phát thanh hay báo chí.
(Thú thật với các bạn là cá nhân tôi cũng theo dõi tình hình bi
đát ở nhà máy Nhật Bản từng giờ từng phút ). Ở Chernobyl các
phương tiện truyền tin vừa ít, vừa bị chính phủ Liên xô hạn chế
tối đa, để che lấp, giấu diếm sự thật của một thảm hoạ rùng rợn,
đang lung lay một quốc gia, dọn đường cho sự sụp đổ của một chế
độ độc tài.
Một người đeo mặt nạ khí để phản
đối nhà máy hạt nhân trước trụ sở TEPCO
(Tokyo Electric Power Co)tại Tokyo ngày 27 tháng 3 năm 2011. AFP photo
Với Fukushima ,
phong trào chống đối điện hạt nhân trên toàn cầu bùng nổ nhanh
chóng, xem như cùng lúc với các cuộc biểu tình đẫm máu tại nhiều
nước ở Bắc Phi và Cận Đông, vẫn đang còn tiếp diễn. Cộng đồng Âu
châu (143 lò) phản ứng rất mạnh, đang quyết tâm thống nhất các
tiêu chuẩn an toàn. Ngay lúc đầu, bà Angela Merkel quyết định
đóng cửa tạm thời bảy nhà máy điện hạt nhân của Đức xây cất
trước năm 1981, tạm đình chỉ việc cấp giấy phép cho gia hạn thời
gian vận hành của nhiều nhà máy khác và đã tỏ ý sẽ dần dần từ bỏ
điện hạt.
Hàng trăm ngàn dân Đức đã biểu
tình dữ dội. Fukushima đã làm dư luận thế giơí hết sức lo sợ,
nghi ngờ và sự chống đối đã lan tràn. Trung Quốc, Mỹ, Nga ,
Pháp, Ấn Độ và nhiều nước khác đã ra lệnh phải kiểm soát chặt
chẽ và củng cố tất cả các nhà máy điện hạt nhân để đối phó với
mọi tình huống. Vài công ty ở Mỹ vừa tuyên bố sẽ bỏ các dự án
điện hạt nhân. Thụy Sĩ, Venezuela cũng sẽ hoãn lại các dự án.
Nước Ý cdự định tổ chức trưng cầu dân ý (referendum) vào tháng 6
này nhưng có lẽ cũng khỏi cần vì chính phủ đã tỏ ý rút lui có
trật tự.
Vừa qua dân chúng ở Jaitapur (Ấn
Độ) biểu tình ồ ạt vì họ quyết liệt chống đối dự án xây cất 2 lò
EPR của Areva (dự án gồm 6 lò cả thảy). Fukushima sẽ làm tỷ lệ
điện hạt nhân trong thời gian tới sẽ hạ thấp dần dần, đồng thời
giá điện hạt nhân sẽ lên cao vì phải cần nhiều kinh phí để đầu
tư mạnh vào khâu an toàn.
Tìm đất để xây một nhà máy điện
hạt nhân mới sẽ gặp nhiều cản trở và xin giấy phép gia hạn thời
gian vận hành cũng sẽ rất khó khăn.
Với Fukushima, phong trào chống
đối điện hạt nhân trên toàn cầu bùng nổ nhanh chóng. Cộng đồng
Âu châu (143 lò) phản ứng rất mạnh, đang quyết tâm thống nhất
các tiêu chuẩn an toàn.
Fukushima không phải là một tai
biến mới bắt đầu mà là một Chernobyl đang tiếp diễn. Vết châm
kim nhắc nhở mối nguy ác nghiệt này cho cả nhân loại, sau 25
năm, liệu có đủ không hay phải chờ đợi vài Chernobyl khác, mới
dẹp tan được sự điên cuồng của một lobby vô trách nhiệm, để tiền
bạc trên tính mạng con người. Theo cá nhân tôi, Fukushima sẽ
chặn đứng việc bành trướng của công nghiệp hạt nhân. Họ đã mơ
ước một muà xuân tươi đẹp cho lĩnh vực này, nhờ giá dầu mỗi ngày
một tăng . Với hiện tượng thay đổi khí hậu, họ cũng biết lợi
dụng triệt để thời cơ, đề cao quá đáng vai trò điện hạt nhân. Họ
sẽ thất vọng vì số lò trên thế giới sẽ không thể nhân lên gấp
đôi từ nay đến năm 2030 như họ mong muốn.
Điện hạt nhân ở VN
Gia Minh : Là một người
lâu nay trăn trở về vấn đề phát triển điện hạt nhân tại Việt
Nam, ông nghĩ sao về quyết định của cơ quan chức năng trong nước
vẫn cho triển khai kế hoạch với sự trợ giúp của Nga và ngay cả
Nhật nữa? Nếu không làm điện hạt nhân thì phải làm gì để có thể
bù đắp cho khoản thiếu hụt điện năng rất cần cho phát triển tại
Việt Nam?
GS Nguyễn Khắc Nhẫn: Từ
nhiều năm nay anh đã có nhã ý phỏng vấn tôi. Chắc anh có thể
thay tôi trả lời dùm câu hỏi này cho các bạn thính giả trung
thành bốn phương. Lập truờng của tôi vẫn không đổi, không bị lay
chuyển bởi động đất, sóng thần, vì nó xuất phát tận đáy lòng của
một người dân nhiệt tình với quê hương, xứ sở, biết lo sợ cho
miền Trung Đất Việt mến yêu. Vùng Ninh Thuận cũng có thể bị động
đất hay sóng thần. Năm 1935 ở Điện Biên đã có trận động đất lên
đến 6,8 ° Richter, ở Tuần Giáo năm 1983 cũng như thế. Trong năm
2010, trong nước cũng đã có hằng chục cơn dưới 5, 5° Richter.
Mô hình của lò phản ứng hạt nhân
Mitshubishi của Nhật Bản
tại một cuộc triển lãm về điện
hạt nhân được tổ chức tại Hà Nội vào ngày 28 Tháng 5 năm 2010.
AFP photo
Nhưng sự thật,
vấn đề không phải chỉ biết ghép rủi ro, mà đáng sợ hơn, chính là
ở con người. Theo nhà xã hội học Anh Quốc Anthony Giddens, ta
nên chia ra 2 loại nguy cơ (risque): nguy cơ bên ngoài (externe)
liên quan đến thiên nhiên (lũ lụt, động đất …) mà tổ tiên chúng
ta đã biết từ thời xa xưa, thời kỳ chưa bị kỹ thuật- khoa học
‘đô hộ’, và nguy cơ do chính chúng ta ngày nay tạo ra, liên quan
mật thiết đến các hoạt động chạy theo lợi nhuận, không có giới
hạn của con người (thay đổi khí hậu, ô nhiễm môi truờng, biến cố
hạt nhân ...). Chúng ta chưa có kinh nghiệm về các loại nguy cơ
thư hai này vì chúng ta đang tạo ra nó và đơn giản hoá bằng cách
cho đó là do tạo hoá để an lòng. Đổ lỗi cho thiên tai như thế là
hoàn toàn vô trách nhiệm. Sự thiếu năng lực, tính kiêu ngạo, tự
đắc- tự phụ, tham nhũng của một số người có chức vụ, chưa kể dối
trá, làm tăng các nguy cơ này.
Tôi đã bao lần lên tiếng không
ủng hộ chương trình điện hạt nhân của Việt Nam vì rất nhiều lý
do dễ hiểu : nhân sự, trình độ chuyên viên, kinh tế, tài chính,
thời gian xây cất kéo dài, lệ thuộc uranium làm giàu, máy móc
dụng cụ và chuyên gia ngoại quốc, môi trường, cơ cấu pháp lý,
tinh thần kỷ luật và trách nhiệm văn hoá an toàn, tham nhũng,
lưu trữ chất thải phóng xạ, tháo gỡ nhà máy. Nói rằng giá thành
kWh điện hạt nhân ở nước ta sẽ kinh tế là nói láo, thiếu cơ sở
khoa học, không biết tính toán tỉ mỉ.
Trước thảm hoạ Fukushima, từ lâu,
tôi đã từng cho biết là điện hạt nhân ở nước ta sẽ không thể nào
kinh tế đưọc, dựa vào kinh nghiệm cá nhân, lúc tôi còn làm ở
EDF. Ta thường coi nhẹ một vấn đề nan giải, vô cùng nguy hiểm,
quan trọng nhất đối với hằng trăm thế hệ con cháu sau này : đó
là việc lưu trữ chất thải phóng xạ mà chưa có một cường quốc nào
tìm ra được giải pháp thỏa đáng. Còn việc tháo gỡ một nhà máy
điện hạt nhân, kéo dài hằng chục năm vì mức phóng xạ còn cao,
tuy lò đã nghỉ hưu trí! Có mấy ai biết được số tiền khổng lồ cần
cho hai khâu lưu trữ chất thải phóng xạ và tháo gỡ.
Ta tìm đâu ra hằng chục tỷ, chưa
kể 30 tỷ đô là dành cho việc xây cất 8 lò từ năm 2014 đến 2031 !
Các nước như Anh, Pháp, Mỹ, Nga sẽ cần hàng trăm tỷ và thế giới
tổi thiểu trên 1000 tỷ! Có công nghiệp nào ác nghiệt mà kinh phí
và thời gian tháo gỡ cao hơn kinh phí và thời gian xây cất nhà
máy không ? Làm một lò điện hạt nhân là ta kẹt một thế kỷ (50
năm vận hành và 50 năm tháo gỡ). Sao người ta gấp rút đi ra mình
lại cứ muốn đi vào ?
Anh hỏi phải làm gì để có thể bù
đắp sự thiếu hụt điện năng?
Chính sách năng lượng của Việt
Nam cũng như của tất cả các nuớc trên thế giới phải dựa trên
việc tiết kiệm năng lượng (économie d'énergie et sobriété
énergétique), sử dụng có hiệu quả năng lượng (efficacité
énergétique) và triệt để khai thác năng lượng tái tạo. Nếu đầu
tư rất mạnh vào nghiên cứu thì đến chân trời 2030 năng lượng tái
tạo có thể cạnh tranh với năng lượng hóa thạch và điện hạt nhân.
Tạo hóa đã cho nhân loại nhiên liệu dồi dào (mặt trời, gió ...)
không tốn một xu nhiên liệu mà sao không biết lợi dụng, cứ đi
ngược dòng sông ? Điện hạt nhân đã lỗi thời và không sạch chút
nào. Làm điện hạt nhân đối với tôi là khiêu khích tạo hoá.
Tôi thiết tha đề nghị chính phủ
Việt Nam, vì sự sống còn của dân tộc và để bảo vệ sức khoẻ của
những thế hệ con cháu sau này, nên huỷ bỏ ngay chương trình điện
hạt nhân, để tránh những thảm họa như Chernobyl hay Fukushima
xảy ra trên lãnh thổ.
Hiện nay tình hình kinh tế đất
nước đang rất nóng hổi. Những khó khăn đang chồng chất: PIB sẽ
hạ thấp, lạm phát tiếp tục tăng (4 tháng đầu năm đã gần 10% !),
đầu tư ngoại quốc xuống dốc, thợ thuyền đình công ở nhiều xí
nghiệp ...Mà dù ta có muốn mua lò, trong cơn khủng hoảng trầm
trọng hiện nay, rất ít công ty có đủ khả năng chào hàng, kể cả
Nga, Nhật bản, Pháp hay Trung Quốc.
Để
kết luận, một lần nữa, tôi thiết tha đề nghị chính phủ Việt Nam,
vì sự sống còn của dân tộc và để bảo vệ sức khoẻ của những thế
hệ con cháu sau này, nên huỷ bỏ ngay chương trình điện hạt nhân,
để tránh những thảm họa như Chernobyl hay Fukushima xảy ra trên
lãnh thổ. Kinh phí nên tập trung ngay vào lĩnh vực năng lượng
tái tạo để khỏi phụ thuộc lâu dài các nước giàu kinh nghiệm
trong lĩnh-vực này là Đức, Danemark, Trung Quốc, Mỹ, Ấn Độ,
Espagne.
Grenoble 24 - 4 – 2011
Nguyễn Khắc Nhẫn,
Nguyên Cố vấn Nha kinh tế, dự báo, chiến lược EDF Paris
GS Trường Đại học Bách khoa Grenoble
GS Viện kinh tế, chính sách năng lượng Grenoble
Nguyên Giám-đốc Trường Cao-đằng Điện-học và Trung-tâm Quốc-gia
Kỹ-thuật Phú-Thọ Sài-Gòn (1957-1964)
